Język Koranu, „Baśni z tysiąca i jednej nocy” oraz język, którym współcześnie posługują się Arabowie, powszechnie określa się mianem języka arabskiego. Ale czym on właściwie jest i jakie ma cechy szczególne? Arabski należy do semickiej gałęzi języków afroazjatyckich i stanowi środek komunikacji dla ponad 200 milionów ludzi na całym świecie. Jest językiem urzędowym w 26 krajach Azji i Afryki oraz jednym z oficjalnych języków takich organizacji jak Liga Państw Arabskich, Unia Afrykańska, ONZ czy NATO.
Jednym z najbardziej charakterystycznych aspektów języka arabskiego jest wyraźne rozróżnienie między jego klasyczną formą a licznymi dialektami regionalnymi. Klasyczny arabski, używany w literaturze, prasie, mediach i modlitwach, jest wspólnym językiem świata arabskiego, natomiast mówione odmiany języka różnią się w zależności od regionu. Można wyróżnić pięć głównych grup dialektalnych: iracką, syryjską, egipską, marokańską oraz dialekt obszaru Zatoki Perskiej. Znajomość konkretnego dialektu jest kluczowa dla osób planujących dłuższy pobyt w danym kraju.
Język arabski wywodzi się z rodziny chamito-semickiej (afroazjatyckiej), obejmującej pięć głównych grup językowych, w tym semicką oraz libijsko-berberyjską. Wymarłym odgałęzieniem tej rodziny jest grupa egipska, której jedyną pozostałością jest język koptyjski, obecnie używany wyłącznie w liturgii chrześcijan koptyjskich w Egipcie. W codziennej komunikacji został on całkowicie wyparty przez arabski.
Arabski posiada dwie główne odmiany: fuṣḥà (فصحى) – język literacki oraz lahǧa (لهجة) – dialekty mówione. Współczesny język arabski (Modern Standard Arabic – MSA) to formalna odmiana używana w mediach, oficjalnych dokumentach, wywiadach prasowych, literaturze oraz korespondencji. Jest on kontynuacją arabskiego klasycznego, znanego z przedmuzułmańskiej poezji, Koranu oraz Sunn. Chociaż różnice między klasycznym a współczesnym językiem arabskim istnieją, dotyczą one głównie częstotliwości użycia niektórych słów i wyrażeń, które w dzisiejszych czasach mogłyby brzmieć archaicznie. Można zatem uznać, że MSA to uwspółcześniona wersja klasycznego arabskiego.
Z kolei dialekty arabskie pełnią funkcję języka codziennego, lecz rzadko są używane w formie pisanej. Nie podlegają one sztywnym zasadom gramatycznym, co sprawia, że rozwijają się w sposób swobodny i dynamiczny. Dialekty to język ulicy, którym porozumiewają się Arabowie bez względu na status społeczny czy wykształcenie. Spośród nich największe znaczenie ma dialekt egipski, który, obok standardowego arabskiego, często służy jako język komunikacji między Arabami z różnych krajów. Jest on zrozumiały dla większości osób arabskiego obszaru językowego, co wyróżnia go na tle innych, często wzajemnie niezrozumiałych odmian dialektalnych.
W ostatnich latach coraz częściej pojawiają się dzieła literackie pisane w dialektach, jednak dominującym językiem pisanym pozostaje standardowy arabski, często określany jako „język literacki”. Dzięki jego wszechobecności w mediach i edukacji pełni on funkcję języka jednoczącego arabską społeczność, mimo dużych różnic w codziennej mowie w poszczególnych krajach.
Pismo arabskie – historia, ewolucja i współczesność
Pismo arabskie wywodzi się z nabatejskiej odmiany pisma aramejskiego i było stosowane już od IV wieku naszej ery. Najstarszy znany dokument zawierający zapis w języku arabskim, a także w syryjskim i greckim, pochodzi z 512 roku. W przeciwieństwie do aramejskiego, język arabski posiada więcej spółgłosek, co w VII wieku doprowadziło do wprowadzenia nowych liter poprzez dodanie kropek do istniejących znaków. W późniejszym czasie zaczęto stosować znaki diakrytyczne, które oznaczają krótkie samogłoski, choć ich użycie ogranicza się głównie do poprawnego odczytywania Koranu.
W języku arabskim wyróżnia się dwa główne rodzaje pisma:
- Klasyczny język arabski – to język Koranu oraz literatury klasycznej. Jego styl i słownictwo mają charakter archaiczny w porównaniu do współczesnych form języka. Mimo że zaleca się muzułmanom czytanie Koranu w oryginale, wielu korzysta z tłumaczeń, by lepiej zrozumieć jego treść.
- Nowoczesny standardowy arabski (MSA – Modern Standard Arabic) – to oficjalny język świata arabskojęzycznego, który jest powszechnie rozumiany przez jego użytkowników. Stosuje się go w tekstach pisanych, oficjalnych wystąpieniach, programach telewizyjnych oraz wykładach.
Obok tych dwóch form języka istnieją również lokalne dialekty, które różnią się w zależności od kraju lub regionu. W mowie dominują one nad językiem standardowym, a w piśmie można je spotkać w poezji, komiksach, sztuce czy prywatnej korespondencji.
Co ciekawe, do zapisu języka arabskiego wykorzystywano również inne alfabety, takie jak hebrajski, syryjski oraz łaciński.
Najczęstsze wyzwania w tłumaczeniu na język arabski
Tłumaczenie przysięgłe na język arabski wymaga nie tylko biegłej znajomości gramatyki, ale także głębokiego zrozumienia kontekstu kulturowego i lokalnych niuansów językowych. Poniżej przedstawiamy kluczowe wyzwania, z którymi najczęściej mierzą się tłumacze.
- Różnice w strukturze i gramatyce
Język arabski ma odmienną składnię niż np. język angielski czy polski. W zdaniach czasownik często występuje przed podmiotem, co wymaga od tłumacza dostosowania konstrukcji zdań. Ponadto arabskie rzeczowniki, przymiotniki i czasowniki zmieniają swoją formę w zależności od płci, co ma kluczowe znaczenie dla poprawności tłumaczenia.
- Zróżnicowanie dialektalne
Arabski nie jest jednolitym językiem – istnieje wiele jego odmian regionalnych, takich jak dialekt egipski, lewantyński czy dialekty Zatoki Perskiej. Chociaż w oficjalnych dokumentach dominuje Modern Standard Arabic (MSA), w codziennej komunikacji częściej używane są dialekty lokalne. W kontekstach marketingowych i reklamowych wybór odpowiedniej odmiany języka może decydować o skuteczności przekazu.
- Problemy z kierunkiem pisma (RTL)
Język arabski jest zapisywany od prawej do lewej, co może powodować trudności techniczne, zwłaszcza przy projektowaniu stron internetowych, układzie tekstu czy formatowaniu dokumentów. Elementy interfejsów, takie jak przyciski nawigacyjne, wymagają odpowiedniego dostosowania, a błędne wyświetlanie tekstu może prowadzić do dezorganizacji wizualnej treści.
- Typografia i wybór czcionki
Litery w alfabecie arabskim łączą się ze sobą, co oznacza, że nie każda czcionka jest odpowiednia do poprawnego zapisu. Ponadto tekst arabski często zajmuje więcej miejsca niż jego odpowiedniki w innych językach, co może wpływać na układ wizualny projektów graficznych i materiałów drukowanych.
- Wrażliwość kulturowa i religijna
Arabska kultura jest silnie związana z religią, dlatego tłumacze muszą unikać treści, które mogą być uznane za nieodpowiednie lub obraźliwe. Przykładem są reklamy zawierające odniesienia do wieprzowiny czy alkoholu, które w krajach arabskich mogą być źle odebrane.
- Idiomy i język metaforyczny
Wyrażenia idiomatyczne często nie mają dosłownego odpowiednika w innych językach. Przykładem jest arabskie powiedzenie „يد واحدة لا تصفق” (yad wahida la tusaffiq), które dosłownie oznacza „jedna ręka nie może klaskać”, ale faktycznie odnosi się do potrzeby współpracy. Tłumacz musi znaleźć odpowiednik, który odda sens oryginalnej frazy.
Dlaczego warto wybrać nasze usługi?
Tłumaczenie języka arabskiego to zadanie wymagające dużej wiedzy i doświadczenia, dlatego kluczowe jest skorzystanie z profesjonalnych usług tłumaczeniowych. W Polsce obecnie działa około 50 tłumaczy przysięgłych języka arabskiego. Nasi specjaliści wyróżniają się nie tylko odpowiednimi kwalifikacjami, ale także biegłością w różnych dialektach, doskonałymi referencjami oraz terminowością realizacji zleceń.
Decydując się na współpracę z Biurem Tłumaczeń LANGEASE, masz pewność, że Twoje dokumenty zostaną przełożone przez doświadczonych ekspertów. Zarówno tłumacze przysięgli, jak i tłumacze zwykli są specjalistami w swoich dziedzinach, co gwarantuje wysoką jakość tłumaczeń, spójność terminologiczną oraz pełne dostosowanie do specyfiki branży.